अंतर्धान (भाग २) -संपदा म्हाळगी-आडकर ५/२८/१०
 
भाग १
भाग २
भाग ३
“सुहा, ए सुहा”, आई लंगडत लंगडत परसात आली. सुहा परसात लगोरी खेळत होता.
आई नक्की काहीतरी काम सांगणार असं गृहीत धरून जीवावर आल्यासारखं सुहा म्हणाला, “कायsss ग?”
“एक काम करशील माझं?”
“आता नाही, मी खेळतोय.”, सुहा निरुत्साही पणे म्हणाला.
“अरे वैद्यांकडे जाऊन औषध आणायचं होतं. पाय फार सुजायला लागलाय रे!”, विहिरीपासल्या निसरड्यावरून ती पाय घसरून पडली होती.
सुह्याने दुर्लक्षील्याने, थोडा वेळ आई तशीच उभी होती. “सुहा ऐकतोस ना?”
“काय???”
“माझं औषध आणतोयेस ना?”
“सोपानला का सांगत नाहीस? तो आणेल की!”, सुहा तक्रारीच्या सुरात म्हणाला.
“अरे तो गोठ्यात आहे. धार काढतोय. अण्णांना धारोष्ण दुध लागतं तुला माहितेय न?”
“ए नाही ग! आमचा खेळ संपल्याशिवाय नाही.”, त्याचं बोलणं ऐकून आई घरात गेली. थोड्या वेळानं स्वत: चपला घालून परसातून बाहेर पडली. तिचा पाय खूपच दुखत असावा.
 
“वैद्यांकडे जाता जाता वाटेत पडली होती आई! शिरपतीने बैलगाडीत घालून घरी पोहोचती केली. नीच जातीच्या माणसाच्या गाडीत बसून आली म्हणून अण्णांनी विटाळली, विटाळली म्हणून घरभर बोंबाबोंब केली होती.  दुसऱ्या दिवशी हातावर काळनिळ झालं होतं. पण ते कशानं झालं होतं? पडण्याने का अण्णांच्या मारण्याने… मला का नाही उमजलं ते? मी गेलो असतो वैद्यांकडे तर हे सगळं टळलं असतं…”, सगळं आठवून, सुहासच्या डोळ्यात अश्रू तरारले.
 
शाळेचं आणि सुहाचं फार पटलंच नाही. शाळेतून आलेल्या तक्रारी आणि मिळवलेले कमी गुण ह्या दोन्ही कारणांनी अधून मधून अण्णांकडून चोप मिळायचा. कधी आई पाठी घालायची. कधी अण्णांनी मारलं तर जवळ घ्यायची. “तुमच्याच लाडानं वेडा झालाय. काही गरज नाही जवळ घ्यायची, लाड करायची”, अण्णा ओरडायचे. सुहाला जवळ घेताना आईला दहावेळा विचार करावा लागे.
 
एकदा शाळेत न जाता, शेतात फिरत बसल्याने अण्णांनी बंबाखालच्या निखाऱ्याने चटका दिला. पण आई मध्ये पडली, अण्णांच्या हातातला निखारा तिनं फेकून दिला. अण्णांवर जवळ-जवळ ओरडलीच. अण्णांनाही ते नवीनच होतं,  ते चमकले. त्या निखाऱ्यानं भाजलं तिला, पण त्याची पर्वा नव्हती.
“अश्याच ओझ्याखाली राहिलं, तर पोर दबून जायचं…. आपल्यासारखं”, तिनं विचार केला. अण्णांच्या मर्जीनं सुहाची मामाकडे रवानगी केली. सुहाचा मामा शिक्षक होता. सुहाचा मामे-भाऊ, त्याच्याच वयाने एवढा अन अतिशय तल्लख बुद्धीचा होता. त्याच्या जोडीनं सुहाला ही अभ्यासाची गोडी लागेल हा आईचा मनोदय होता. तसं झालं ही!
 
सुहाच्या मनातला अभ्यासाविषयीचा तिटकारा खूप कमी झाला होता. पण एक नवीनच अढी निर्माण झाली होती, आईविषयी. मामाकडे राहिलं पाठवल्याचा राग, त्या  चिमुकल्या मनाने आईवर धरला होता. बघता बघता सुहा कॉलेजातून पदवी घेऊन बाहेर पडला. विनासायास सरकारी नोकरी मिळाली. तो घराबाहेरच राहत होता. सुहा सुट्टीत घरी यायचा. अण्णांशी समोरासमोर भेट होणार नाही असं पाहायचा. आई रोज सगळं त्याच्या आवडीचं करायची. उकडीचे मोदक काय.. अनारसे काय.. साखरांबा… काकवी… कसली कसली लोणची.. चटण्या काही काही सोडायची नाही. तापवलेल्या दुधाची ताजी साय-साखर रोज खायला द्यायची. तरी सुहा आईशी तुटक वागायचा. पण ती माउली सगळं पंखाखाली घ्यायची.
अण्णा गेले, तेंव्हा आई पन्नाशीत होती. आईला आधाराची गरज होती. सुहाला त्याची जाणीव होती. आर्थिक आधाराला सुहा होता पण मानसिक आधाराला कोण? काही काळाने रोहित आईपाशी आल्याने तो विषय सुहासाठी परस्पर हाता-वेगळा झाला होता. रोहित आल्याने आईला फार मोठा विरंगुळा होता.
 
काचेतून बघताना सुहाला आईच्या साय-साखरेची चव आठवली. ती चव बराच वेळ सुहासच्या जिभेवर रेंगाळत राहिली.
कोपऱ्यातील खुर्चीत अभ्यासाचं पुस्तक वाचत बसलेला रोहित, सुहासपाशी आला.
(क्रमश:)
Advertisements